Nowe uprawnienia IJHARS od września 2026. Większa kontrola jakości i pochodzenia żywności

Od 16 września 2026 roku obowiązuje nowelizacja ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, która rozszerza uprawnienia Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Zmiany obejmują między innymi kontrole żywności importowanej, nadzór nad informacjami publikowanymi w internecie oraz nowe przepisy dotyczące oszustw żywnościowych.

Dla restauracji nie oznacza to automatycznie nowego obowiązku dokumentacyjnego dla każdego lokalu. Zmienia się jednak otoczenie prawne, w którym działają dostawcy, producenci i sprzedawcy żywności. Dlatego warto przyjrzeć się temu, jak restauracja sprawdza jakość produktów, dokumentuje dostawy i reaguje na niezgodności.

Co zmieniło się w uprawnieniach IJHARS?

Nowelizacja, opublikowana w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1154/2026, rozszerza możliwości kontroli rynku żywności. Nowe przepisy pozwalają skuteczniej sprawdzać produkty importowane spoza Unii Europejskiej, również te, które wcześniej nie podlegały obowiązkowej kontroli jakości handlowej na granicy. Wprowadzono także opłaty za przeprowadzenie kontroli granicznej niezależnie od jej wyniku.

Większy nadzór obejmuje również informacje przekazywane konsumentom poza opakowaniem produktu. IJHARS może kontrolować treści na stronach internetowych, w sklepach online, reklamach i materiałach promocyjnych. W przypadku stwierdzenia informacji wprowadzających w błąd inspekcja może nakazać ich zmianę lub publikację sprostowania.

Rozszerzono również możliwości pozyskiwania danych elektronicznych związanych z kontrolą oraz współpracy z innymi organami, w tym Policją, prokuraturą, Krajową Administracją Skarbową i Strażą Graniczną.

W praktyce oznacza to większe możliwości wykrywania nieprawidłowości w całym łańcuchu dostaw, od importu i dystrybucji po sprzedaż żywności.

Oszustwo żywnościowe i zafałszowane produkty

Jedną z istotnych zmian jest rozszerzenie definicji żywności zafałszowanej. Przepisy obejmują między innymi przypadki niezgodności dotyczących nazwy produktu, składu, pochodzenia oraz terminów trwałości i przydatności do spożycia. Za zafałszowany może zostać uznany również produkt oferowany bez podstawowych informacji wymaganych na opakowaniu.

Nowelizacja wprowadza także przestępstwo oszustwa żywnościowego. Chodzi o celowe wprowadzanie do obrotu zafałszowanej żywności w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Za taki czyn mogą grozić grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności, a surowsze konsekwencje przewidziano dla określonych przypadków dotyczących produktów o znacznej wartości.

Nie oznacza to, że każda pomyłka na etykiecie lub każda niezgodność w dostawie automatycznie stanowi przestępstwo. Znaczenie mają charakter naruszenia, okoliczności sprawy i spełnienie przesłanek określonych w przepisach.

Co te zmiany oznaczają dla restauracji?

Dla właściciela restauracji najważniejsze jest to, że jakość i pochodzenie produktów powinny być możliwe do zweryfikowania. Dotyczy to zwłaszcza mięsa, ryb, produktów przetworzonych, żywności importowanej oraz składników, których pochodzenie jest istotnym elementem oferty.

Jeżeli restauracja deklaruje, że używa określonego rodzaju mięsa, sera lub produktu regionalnego, informacje te powinny odpowiadać rzeczywistemu produktowi. Podobnie skład i właściwości produktów wykorzystywanych w daniach nie powinny być przedstawiane klientom w sposób wprowadzający w błąd.

Warto pamiętać, że IJHARS nie jest jedyną instytucją kontrolującą gastronomię. Zakres kompetencji inspekcji zależy od rodzaju produktu i zagadnienia, a wymagania dotyczące bezpieczeństwa żywności oraz higieny podlegają również innym przepisom i organom.

Dla restauracji praktyczny wniosek jest prosty: dobrze zorganizowana kontrola dostaw pomaga ograniczać ryzyko reklamacji, problemów z jakością i trudności z ustaleniem źródła niezgodnego produktu.

Jak przygotować się do kontroli jakości dostaw?

Najlepiej zacząć od uporządkowania procesu odbioru towaru. Krok po kroku pokazujemy to w poradniku jak przyjąć dostawę w restauracji. Przy każdej dostawie sprawdzaj zgodność produktu z zamówieniem, stan opakowania, oznakowanie, temperaturę tam, gdzie jest to wymagane, oraz terminy przydatności. W przypadku produktów wymagających szczególnej identyfikowalności zachowuj dokumenty pozwalające ustalić dostawcę i pochodzenie partii.

Jeżeli produkt nie odpowiada zamówieniu albo budzi uzasadnione wątpliwości, udokumentuj niezgodność i skontaktuj się z dostawcą przed wprowadzeniem go do użycia. Nie wystarczy sprawdzić faktury pod kątem ceny i ilości. Trzeba również upewnić się, że faktycznie odebrany produkt odpowiada temu, który restauracja zamówiła.

Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz w poradniku Kontrola jakości dostaw w restauracji: co sprawdzić przy odbiorze.

Co warto zrobić już teraz?

Właściciel restauracji powinien sprawdzić, czy pracownicy stosują jednolitą procedurę odbioru dostaw, czy niezgodności są dokumentowane i czy można szybko ustalić, od którego dostawcy pochodzi konkretna partia produktu.

Warto również zweryfikować, czy opisy dań, informacje o składnikach i deklaracje dotyczące pochodzenia odpowiadają rzeczywiście używanym produktom. Jeżeli restauracja sprzedaje własne produkty paczkowane lub prowadzi catering, powinna dodatkowo sprawdzić wymagania dotyczące informacji przekazywanych klientom.

Nie chodzi o tworzenie dokumentacji dla samej dokumentacji. Celem jest możliwość wykazania, co zostało kupione, od kogo pochodziło, kiedy zostało odebrane i jak lokal zareagował na ewentualną niezgodność.

Kontrola dostaw zaczyna się od danych

Nowe uprawnienia IJHARS wzmacniają nadzór nad rynkiem żywności, ale podstawowe zasady dobrej organizacji restauracji pozostają takie same: wiarygodni dostawcy, kontrola produktów przy odbiorze i dokumentowanie problemów.

Jeśli chcesz uporządkować produkty, dostawców i stany magazynowe w jednym miejscu, sprawdź STOCKUJ. Lepsza kontrola danych zakupowych ułatwia ustalenie, co trafiło do kuchni, kiedy zostało odebrane i gdzie szukać informacji, gdy pojawi się problem z jakością.