Cyberataki na chłodnie i zamrażarki w branży spożywczej. GIS ostrzega restauratorów

Główny Inspektorat Sanitarny ostrzegł przedsiębiorców z branży spożywczej przed cyberatakami na systemy sterujące urządzeniami chłodniczymi. Napastnicy uzyskiwali zdalny dostęp do kontrolerów chłodni i zamrażarek, zmieniali ich ustawienia i podnosili temperaturę lub przełączali urządzenia w tryb odszraniania. W efekcie może dojść do przerwania łańcucha chłodniczego i utraty przydatności przechowywanej żywności.

Zagrożenie dotyczy nie tylko dużych sieci handlowych. Systemy chłodnicze podłączone do internetu mogą być wykorzystywane również w mniejszych sklepach, zakładach dystrybucji żywności i innych obiektach branży spożywczej. Dla restauracji, hoteli i firm cateringowych oznacza to konieczność sprawdzenia zarówno procedur kontroli temperatury, jak i zabezpieczeń technicznych urządzeń.

Co wydarzyło się w Europie i Polsce?

Pierwsza fala ataków wystąpiła w połowie października 2026 roku we Francji. Według GIS doprowadziła do zniszczenia żywności o wartości wielu milionów euro. Kolejna fala rozpoczęła się 2 listopada i objęła podmioty spożywcze w co najmniej 10 krajach europejskich, w tym również w Polsce.

Mechanizm ataków polegał na zdalnym przejęciu kontroli nad urządzeniami odpowiedzialnymi za utrzymywanie odpowiedniej temperatury. Napastnicy zmieniali konfigurację sterowników, między innymi podnosząc temperaturę do 40-50°C lub uruchamiając tryb odszraniania. W takich warunkach mięso, nabiał i mrożonki mogą szybko utracić właściwości pozwalające na bezpieczne wykorzystanie.

W Polsce działania koordynuje CERT Polska. Według informacji przekazanych mediom w kraju zidentyfikowano około 140 urządzeń chłodniczych podatnych na tego typu zagrożenie, a część z nich była dostępna bezpośrednio z internetu. Po kontakcie ze służbami część przedsiębiorstw odłączyła sprzęt od sieci. CERT Polska potwierdziła również jeden udany atak w Polsce, który nie spowodował strat materialnych, ponieważ operator odpowiednio szybko zareagował i przeniósł produkty do innego urządzenia.

Warto rozróżnić urządzenia potencjalnie narażone na atak od tych, w których faktycznie doszło do ingerencji. Samo wykrycie sterownika dostępnego z internetu nie oznacza, że został on przejęty.

Dlaczego chłodnia podłączona do internetu może być zagrożeniem?

Nowoczesne urządzenia chłodnicze mogą być wyposażone w elektroniczne sterowniki i moduły komunikacyjne umożliwiające zdalny monitoring, zmianę parametrów pracy lub obsługę serwisową.

Takie rozwiązania ułatwiają zarządzanie urządzeniami, ale niewłaściwie zabezpieczony dostęp zdalny stwarza dodatkowe ryzyko. Problemem mogą być między innymi domyślne hasła, słabe zabezpieczenia logowania, nieaktualne oprogramowanie lub bezpośrednie udostępnienie sterownika w publicznym internecie.

Przejęcie kontroli nad urządzeniem może spowodować wzrost temperatury bez wiedzy personelu. Jeżeli pracownicy polegają wyłącznie na elektronicznym monitoringu, mogą nie zauważyć, że ktoś zmienił ustawienia lub zakłócił działanie systemu alarmowego.

To nie jest wyłącznie problem informatyczny. W gastronomii awaria chłodni może oznaczać utratę zapasów, przerwanie pracy kuchni, straty finansowe i ryzyko wykorzystania żywności przechowywanej w niewłaściwych warunkach.

Co zaleca GIS i CERT Polska?

GIS zaleca przedsiębiorcom regularne fizyczne sprawdzanie temperatury, porównywanie wyników z odczytami elektronicznymi oraz przegląd zabezpieczeń urządzeń chłodniczych. Rekomendacje dotyczą zarówno kontroli żywności, jak i infrastruktury technicznej.

W praktyce restauracja powinna wdrożyć następujące działania:

• Mierz temperaturę niezależnie od sterownika. Korzystaj z niezależnych termometrów i regularnie zapisuj wyniki pomiarów w chłodniach, lodówkach i zamrażarkach.
• Porównuj odczyty. Sprawdzaj, czy temperatura wskazywana przez system elektroniczny odpowiada rzeczywistemu pomiarowi.
• Kontroluj nietypowe zmiany. Zwracaj uwagę na nagły wzrost temperatury, nieuzasadnione zmiany ustawień i brak reakcji alarmów.
• Nie udostępniaj sterowników bezpośrednio w internecie. Dostęp zdalny powinien być ograniczony i odpowiednio zabezpieczony.
• Zmień domyślne hasła. Sprawdź poświadczenia dostępu do sterowników i modułów komunikacyjnych.
• Zabezpiecz dostęp serwisowy. Jeżeli zdalna obsługa jest konieczna, rozważ wykorzystanie VPN i innych mechanizmów ograniczających dostęp do urządzeń.
• Sprawdź aktualizacje. Upewnij się, że oprogramowanie sterowników jest aktualne, a producent nie opublikował poprawek bezpieczeństwa.

Warto również ustalić w ramach standardów pracy na stanowisku, kto w lokalu odpowiada za kontrolę temperatury i komu należy zgłosić nieprawidłowości. Sama instalacja monitoringu nie zastępuje procedury reagowania.

Co zrobić, gdy temperatura nagle wzrośnie?

Nie każdy wzrost temperatury oznacza cyberatak. Przyczyną może być awaria urządzenia, pozostawione otwarte drzwi, przeciążenie chłodni lub problem z zasilaniem. Niezależnie od przyczyny trzeba jednak potraktować sytuację jako potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności.

Jeżeli pojawi się podejrzenie nieuprawnionej ingerencji w sterownik:

1. Sprawdź temperaturę niezależnym termometrem i zweryfikuj, czy urządzenie rzeczywiście utrzymuje wymagane warunki.
2. Zabezpiecz żywność, przenosząc ją do sprawnego urządzenia chłodniczego, jeśli jest to możliwe.
3. Skontaktuj się z serwisem technicznym i osobą odpowiedzialną za systemy informatyczne.
4. Jeżeli istnieje podejrzenie cyberataku, odizoluj zagrożone urządzenie od internetu zgodnie z zaleceniami serwisu lub specjalistów.
5. Udokumentuj temperaturę, czas trwania zdarzenia, ustawienia urządzenia i rodzaj przechowywanych produktów.
6. Oceń bezpieczeństwo żywności przed ponownym dopuszczeniem jej do wykorzystania.

Nie należy automatycznie uznawać produktów za bezpieczne po ponownym schłodzeniu. Znaczenie mają między innymi rodzaj żywności, osiągnięta temperatura i czas przebywania poza wymaganymi warunkami. W razie wątpliwości żywność należy wycofać z użycia i postępować zgodnie z procedurami bezpieczeństwa żywności.

Cyberbezpieczeństwo staje się częścią HACCP

W gastronomii kontrola temperatury jest jednym z podstawowych elementów systemu bezpieczeństwa żywności opartego na analizie zagrożeń i krytycznych punktach kontroli (HACCP). Dotychczas uwaga personelu koncentrowała się przede wszystkim na awariach sprzętu, błędach obsługi i przerwach w dostawie prądu. Obecnie trzeba uwzględnić również możliwość ingerencji w elektroniczne sterowanie urządzeniem.

Dla właściciela restauracji oznacza to konieczność połączenia dwóch obszarów: bezpieczeństwa żywności i cyberbezpieczeństwa infrastruktury technicznej. Warto sprawdzić, czy procedury wewnętrzne uwzględniają nie tylko awarię chłodni, ale również sytuację, w której system pokazuje nieprawidłowe dane lub ktoś zmienia jego ustawienia.

Istotna jest także bieżąca ewidencja zapasów. Jeśli dojdzie do przerwania łańcucha chłodniczego, szybkie ustalenie, jakie produkty i w jakich ilościach znajdowały się w urządzeniu, ułatwia oszacowanie strat i identyfikację partii wymagających wycofania.

Stockuj pomaga uporządkować informacje o produktach i stanach magazynowych, dzięki czemu łatwiej ustalić, jakie zapasy znajdują się w lokalu i ocenić skalę strat po awarii.

Źródła: Główny Inspektorat Sanitarny, komunikat z 3 listopada 2026 roku w sprawie potencjalnych zagrożeń związanych z atakami na infrastrukturę łańcucha chłodniczego w przemyśle spożywczym; CERT Polska, informacje o urządzeniach chłodniczych narażonych na atak i incydentach w Polsce.