Nowe zasady żywienia w szkołach od września 2026. Co muszą zmienić stołówki i firmy cateringowe?

Od 1 września 2026 roku obowiązują nowe zasady żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Wprowadziło je rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku, opublikowane w Dzienniku Ustaw pod poz. 197. Zastąpiło ono przepisy z 2016 roku i zmieniło zarówno wymagania dotyczące posiłków, jak i zasady sprzedaży żywności w sklepikach szkolnych.

Dla firm cateringowych, operatorów stołówek i dostawców obsługujących placówki oświatowe oznacza to konieczność sprawdzenia jadłospisów, receptur i list zakupowych. Zmiany nie obejmują automatycznie każdej restauracji, ale mają bezpośrednie znaczenie dla przedsiębiorców realizujących żywienie zbiorowe dla szkół i przedszkoli.

Co zmienia się w stołówkach szkolnych i cateringu?

Nowe przepisy określają wymagania dotyczące produktów wykorzystywanych do przygotowywania posiłków dla dzieci i młodzieży. Wśród najważniejszych zmian znalazły się częstsze wykorzystanie dań roślinnych, większy nacisk na jakość składników i ograniczenie cukru w napojach przygotowywanych na miejscu.

W jadłospisach trzeba uwzględnić między innymi:

• Co najmniej jeden w pełni roślinny obiad w tygodniu, przygotowany na bazie nasion roślin strączkowych.
• Zupy na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu.
• Roślinne alternatywy dla dzieci na diecie roślinnej w dniach, w których pozostałym uczniom podawane są dania mięsne lub rybne. Alternatywa nie może zawierać produktów pochodzenia zwierzęcego.
• Wodę jako preferowany napój w żywieniu zbiorowym oraz ograniczenie ilości cukrów dodawanych do napojów przygotowywanych na miejscu.
• Większy nacisk na produkty sezonowe i lokalne oraz pełnoziarniste produkty zbożowe.

Rozporządzenie dopuszcza również zastępowanie nabiału odpowiednimi produktami roślinnymi. Wskazane zamienniki powinny być wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach.

Dla cateringu oznacza to potrzebę nie tylko zmiany samych dań, lecz także sprawdzenia składników używanych w recepturach. Istotne stają się skład produktów, ich wartość odżywcza i możliwość zapewnienia odpowiednich alternatyw dla dzieci o określonych potrzebach żywieniowych.

Sklepiki szkolne: zamknięta lista dozwolonych produktów

Zmiany obejmują również żywność sprzedawaną dzieciom i młodzieży w sklepikach szkolnych oraz automatach vendingowych. Zamiast otwartego katalogu produktów obowiązuje zamknięta lista dopuszczonych grup żywności.

Na liście znajdują się między innymi:

• pieczywo, kanapki i sałatki;
• mleko, produkty mleczne oraz napoje i alternatywy roślinne;
• produkty zbożowe, w tym pełnoziarniste, oraz płatki;
• warzywa i owoce;
• orzechy i nasiona bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli;
• soki, przeciery i musy bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli;
• koktajle na bazie mleka lub napojów roślinnych, bez dodatku cukrów i substancji słodzących;
• woda oraz określone napoje bez cukrów i substancji słodzących.

Uwzględniono także produkty bezglutenowe i bez laktozy, a w przypadku określonych napojów roślinnych i zamienników nabiału przewidziano wymagania dotyczące wzbogacania w składniki odżywcze.

Z katalogu usunięto kategorię „pozostałe", która wcześniej umożliwiała sprzedaż dodatkowych produktów spoza podstawowych grup. Zrezygnowano natomiast z planowanego zakazu sprzedaży kawy.

Dla operatorów sklepików i automatów najważniejsza jest weryfikacja asortymentu. Samo zakwalifikowanie produktu jako przekąski lub napoju nie oznacza, że można go sprzedawać w placówce. Trzeba sprawdzić, czy mieści się w grupach dopuszczonych przez rozporządzenie i spełnia określone warunki.

Kogo dotyczą nowe przepisy?

Nowe zasady mają bezpośrednie zastosowanie do żywienia zbiorowego oraz sprzedaży żywności w jednostkach systemu oświaty objętych rozporządzeniem.

W praktyce powinny zainteresować przede wszystkim:

• operatorów stołówek szkolnych i przedszkolnych;
• firmy cateringowe dostarczające posiłki do placówek;
• przedsiębiorców prowadzących sklepiki szkolne;
• operatorów automatów vendingowych w szkołach;
• dostawców produktów wykorzystywanych do przygotowywania posiłków dla dzieci.

Typowa restauracja komercyjna, która nie obsługuje placówek oświatowych, nie musi zmieniać menu wyłącznie z powodu tych przepisów. Sytuacja wygląda inaczej, gdy restauracja realizuje zamówienia dla szkół, prowadzi catering dla przedszkoli albo odpowiada za żywienie zbiorowe w placówce.

Podstawą prawną jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2026 r. poz. 197).

Jak przygotować catering i stołówkę do nowych wymagań?

Najlepiej zacząć od przeglądu obecnego menu i zakupów. Zmiana pojedynczych pozycji w jadłospisie nie wystarczy, jeśli firma nadal zamawia składniki, które nie odpowiadają nowym wymaganiom, albo nie ma przygotowanych alternatyw dla dzieci na dietach roślinnych.

1. Zweryfikuj jadłospisy. Sprawdź częstotliwość dań roślinnych i zup na wywarach warzywnych. Upewnij się, że menu uwzględnia wymagane alternatywy w odpowiednie dni.

2. Zaktualizuj receptury. Przejrzyj składy wykorzystywanych produktów, sposób przygotowania dań i dodatki do napojów. W przypadku zamienników nabiału sprawdź ich skład oraz wymagane wzbogacenie w składniki odżywcze.

3. Przebuduj listy zakupowe. Zaplanuj regularne dostawy nasion roślin strączkowych, warzyw sezonowych, produktów pełnoziarnistych i odpowiednich zamienników roślinnych. Zamówienia powinny odpowiadać rzeczywistemu zapotrzebowaniu wynikającemu z jadłospisu. Więcej o planowaniu zakupów pod zmienną ofertę znajdziesz w poradniku o sezonowości menu i zakupach.

4. Sprawdź asortyment sklepiku lub automatów. Zweryfikuj każdy produkt pod kątem grup dopuszczonych do sprzedaży i warunków określonych w rozporządzeniu.

5. Uporządkuj planowanie i kontrolę zapasów. Przy zmienionym menu łatwo zamówić za dużo produktów albo utrzymywać w magazynie składniki, na które nie ma już zapotrzebowania. Aktualne listy produktów, kontrola stanów magazynowych i planowanie zakupów według jadłospisu pomagają ograniczyć takie straty.

Nowe menu wymaga lepiej zaplanowanych zakupów

Dla firm cateringowych nowe przepisy to nie tylko kwestia zgodności z wymaganiami. Zmiana receptur wpływa również na zapotrzebowanie na surowce, częstotliwość dostaw i wykorzystanie zapasów. Im więcej posiłków przygotowuje firma, tym większe znaczenie ma spójność między jadłospisem, listą zakupową i stanem magazynu. Jeśli wyceniasz catering na zamówienie, przyda się poradnik o wycenie cateringu i imprez.

Stockuj pomaga uporządkować produkty, kontrolować zapasy i planować zakupy w jednym miejscu. To praktyczne wsparcie dla firm, które chcą lepiej zarządzać zaopatrzeniem i ograniczać straty przy zmianie menu.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku, Dz.U. z 2026 r. poz. 197. Pełny tekst aktu jest dostępny w Dzienniku Ustaw.