Co dziesiąta partia wieprzowiny z nieprawidłowym oznakowaniem. Co to oznacza dla restauracji?

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) skontrolowała oznakowanie wieprzowiny w sklepach. Nieprawidłowości wykryto w 31 z 293 badanych partii, czyli w 10,6% przypadków. Wśród uchybień znalazły się błędne informacje o kraju pochodzenia, brak wymaganych oznaczeń oraz bezpodstawne użycie określenia „Produkt Polski".

Kontrola dotyczyła handlu detalicznego, a nie restauracji. Nie oznacza więc, że co dziesiąta partia mięsa kupowana przez gastronomię ma błędnie wskazane pochodzenie. Pokazuje jednak, dlaczego restauratorzy powinni weryfikować informacje przekazywane przez dostawców, szczególnie gdy wykorzystują polskie pochodzenie składników jako argument sprzedażowy.

Ma to dodatkowe znaczenie, ponieważ od 16 września 2026 roku obowiązują nowe przepisy wzmacniające nadzór nad rynkiem żywności, w tym nad informacjami publikowanymi w internecie i materiałach reklamowych.

Co wykazała kontrola IJHARS?

Inspektorzy sprawdzili 293 partie wieprzowiny w 89 sklepach. Nieprawidłowości stwierdzono w 13 placówkach, czyli w 14,6% skontrolowanych sklepów, oraz w 31 partiach mięsa, co odpowiada 10,6% badanych partii.

Uchybienia obejmowały między innymi:

• brak wymaganych informacji o miejscu chowu i uboju;
• brak flagi kraju pochodzenia tam, gdzie była wymagana;
• podawanie nieprawdziwych informacji o pochodzeniu mięsa;
• nieuprawnione stosowanie oznaczenia „Produkt Polski".

W części przypadków mięso pochodzące z zagranicy przedstawiano jako polskie, mimo że dokumentacja wskazywała inne kraje. IJHARS poinformowała o nieprawidłowościach i działaniach podejmowanych na podstawie obowiązujących przepisów.

Wyniki kontroli opublikowano 15 października 2026 roku. Szczegóły można znaleźć w komunikatach IJHARS.

Kontrola sklepów to nie kontrola restauracji

Warto rozdzielić dwie kwestie. Wyniki pokazują skalę nieprawidłowości w konkretnym badaniu detalicznego handlu wieprzowiną. Nie są reprezentatywnym pomiarem jakości wszystkich dostaw mięsa do gastronomii i nie pozwalają oszacować, jaki odsetek restauracji otrzymuje produkty z błędną deklaracją pochodzenia.

Dla restauratora ważny jest jednak sam mechanizm ryzyka. Informacja o pochodzeniu może przechodzić przez kilka ogniw łańcucha dostaw: od producenta lub zakładu przetwórczego, przez hurtownię, aż do restauracji. Jeśli na którymś etapie dane są nieprawidłowe, lokal może nieświadomie powielić je w swojej komunikacji.

Dlatego deklaracja handlowa dostawcy powinna być traktowana jako informacja do zweryfikowania, a nie zawsze jako wystarczający dowód pochodzenia produktu.

Piszesz w menu „polska wieprzowina"? Zadbaj o potwierdzenie

Pochodzenie składników może być istotnym argumentem dla gości. Informacje takie jak „polska wieprzowina", „mięso od lokalnego producenta" czy „składniki z polskich gospodarstw" wpływają na sposób, w jaki klient ocenia ofertę restauracji.

Jeżeli lokal publikuje takie deklaracje, powinien mieć podstawy do ich potwierdzenia. Dotyczy to nie tylko drukowanej karty dań, ale także strony internetowej, opisów w aplikacjach zamówieniowych, mediów społecznościowych i materiałów reklamowych.

Od 16 września 2026 roku obowiązuje nowelizacja ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, która rozszerza uprawnienia IJHARS między innymi w zakresie kontroli informacji o żywności publikowanych w internecie i reklamie. Ustawa wprowadza również odpowiedzialność karną za celowe wprowadzanie do obrotu zafałszowanej żywności w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie każda pomyłka jest jednak automatycznie takim przestępstwem. Znaczenie mają konkretne okoliczności i przesłanki określone w przepisach.

Dodatkowo 12 października IJHARS i Policja podpisały porozumienie dotyczące współpracy przy zwalczaniu oszustw żywnościowych. Ma ono usprawnić wymianę informacji i wspólne działania służb.

Więcej informacji o zmianach prawnych znajduje się w komunikacie IJHARS z 16 września 2026 roku.

Jak ograniczyć ryzyko w restauracji?

Nie chodzi o rezygnację z informowania gości o pochodzeniu produktów. Chodzi o to, aby deklaracje były rzetelne, a dokumenty zakupowe pozwalały ustalić, co faktycznie trafiło do kuchni.

W praktyce warto wdrożyć kilka prostych zasad.

1. Sprawdzaj dokumenty przy dostawie. Porównuj zamówienie z dokumentem dostawy i oznaczeniami produktu. Zwracaj uwagę na nazwę, dane dostawcy i informacje o pochodzeniu, jeśli zostały podane.

2. Zachowuj dokumentację zakupową. Faktury, dokumenty dostawy i specyfikacje produktów powinny umożliwiać identyfikację dostawcy oraz zakupionego towaru. W przypadku wątpliwości skontaktuj się z dostawcą i poproś o wyjaśnienie lub dokumenty potwierdzające deklarowane pochodzenie.

3. Weryfikuj dostawców. Ustal, skąd pochodzą produkty, jakie informacje dostawca może udokumentować i jak postępuje w przypadku reklamacji. W razie powtarzających się rozbieżności rozważ zmianę dostawcy. Jak wybrać i ocenić dostawcę, opisaliśmy w poradniku o wyborze dostawcy do restauracji.

4. Dopasuj komunikację do dostępnych dowodów. Nie publikuj deklaracji o polskim lub lokalnym pochodzeniu, jeśli nie możesz jej wiarygodnie potwierdzić. Sprawdź również starsze materiały promocyjne, menu online i opisy dań, które mogły pozostać na stronie po zmianie dostawcy.

5. Powiąż dokumenty z konkretnymi dostawami. Sama faktura nie zawsze wystarczy do ustalenia pochodzenia konkretnej partii. Dlatego warto zachować możliwość powiązania produktu z dokumentem dostawy i odpowiednimi informacjami od dostawcy.

Kontrola dostaw zaczyna się przed przyjęciem towaru

W gastronomii weryfikacja dostawy nie powinna ograniczać się do sprawdzenia temperatury, świeżości i ilości produktów. Równie ważne jest to, czy dostarczony towar odpowiada zamówieniu i dokumentacji.

Uporządkowany proces ułatwia wykrywanie rozbieżności, wyjaśnianie reklamacji i ograniczanie ryzyka, że niepotwierdzona deklaracja trafi do menu lub reklamy restauracji.

W poradniku kontrola jakości dostaw w restauracji opisujemy, co sprawdzać przy odbiorze produktów. Stockuj pomaga również uporządkować produkty, zapasy i proces zakupów, dzięki czemu łatwiej zarządzać zaopatrzeniem i dokumentacją operacyjną.